|
Tarihçe:
Galatasaray Okulu'nun Sultan II.
Beyazıt tarafından ilk kez kuruluşunda (1481) kütüphaneye yer
verildiği bilinmektedir. Arşivlerden çıkan tarihi kıymetli belgelerde
okul yapılırken mescit, hamam, hastane, çamaşırhane, fırın,
yemekhane ve yatakhane ile birlikte kütüphanenin de kurulduğu
açıklanmaktadır. Okul bir saray okuludur ve üstelik yatılıdır.
Öğrenciler saray tarafından seçilerek alınmaktadır. Onların
eksiksiz yetişmeleri için böyle bir kuruluşa gereksinme duyulacağı
doğaldır.
Galatasaray Okulu kuruluşundan
itibaren pek çok değişikliğe uğramış ve bu değişikliklere rağmen
kütüphane ya yerinde bırakılmış, ya da yeniden ihyası yoluna
gidilmiştir.
Örneğin, okul II. Selim zamanında
(1566-1574) kapatıldı. Öğrenciler Eski ve yeni saraylara dağıtıldı
ve okul medreseye dönüştürüldü. III. Sultan Murat (1574-1595)
ise, okulun eski düzenini geri getirerek hizmete açtı. Sultan
I. Ahmet (1603-1627) okulu tekrar kapattı. II. Sultan Osman
(Genç) (1617-1622) okulu bütün kuruluşlarıyla birlikte yeniden
ihya etti. Böylece okulun 3. açılışını Padişah Genç Osman yapıyordu.
Okulun yeni baştan kapanışı Padişah
IV. Mehmed (1648-1687) zamanına rastlar. IV. Mehmet Edirne Sarayı,
İbrahim Paşa Sarayı, Yeni Saray'da büyük ve küçük odalarla
birlikte Galatasaray Okulu'nu da kapatarak okulu medrese haline
getirdi.
Aradan kırk yıla yakın bir süre
geçtikten sonra Sultan III. Ahmet (1703-1730) babasının kapattığı
okulu eski düzeni ve kuruluş ile açtı. Bu, okulun dördüncü
açılışı oldu.
Okulun bu dördüncü açılışında
Galatasaray Enderunu'ndan yetişen Sadrazam Şehit Ali Paşa'nın
büyük rolü oldu. Yangında harab olan okulun onarımı için padişahtan
izin ve ödenek alarak en kısa zamanda okulun onarımını bitirdi
ve hizmete açtı. Zamanın şairlerinden Bahri'nin yazdığı tarih
okulun içine, Şair Rahmi'nin yazdığı tarih de dış büyük kapı üzerine
kondu. Bu kitabeleri Durmuşzade Ahmet Talik hat'la yazdı.
I. Sultan Mahmut Kütüphanesi:
Son yüzyıla doğru giderek gelişen
Galatasaray Okulu özellikle I. Sultan Mahmut (1730-1754) döneminde
büyük gelişme gösterdi. Padişah günün koşullarını da göz önüne
alarak kütüphaneya el attı. Eski hamam yerine bir kütüphane
ve dershane yaptırdı. 1754 yılında büyük bir törenle kütüphane
açıldı. Değerli yazma eserler sepetlere konulduğu halde Topkapı
Sarayı'ndan sandallarla Tophane İskelesi'ne çıkartıldı ve burada
Galatasaray Ağası Baltacılar ve Saray Zabitleri karşılayarak
gelen kitapları Galatasaray Okulu Kütüphanesi'ne yerleştirdiler.
Çok kalabalık bir halk topluluğunun hazır bulunduğu törene Aşir-i
Şerif okuduktan sonra kütüphane ile birlikte yaptırılan çeşmeden
şerbetler içildi.
Sultan I. Mahmut Kütüphanesi okul
içinde seksenüç yıl hizmet verdi.
Mektep-i Tıbbiye-i Adliye-i
Şahane Kütüphanesi:
Galatasaray Okulunun en son kütüphanesi
de (Mektep-i Tıbbiye-i Şahane) dönemine rastlar. Muallim-i evvel
Dr. Bernard'ın yardım ve ilgileriyle dışarıdan getirtilen muhtelif
dilde özellikle Fransızca Tıp, Fen Bilimleri, Tarih ve Edebiyat
içeren kitaplarla yeni bir kütüphane kuruldu. II. Mahmut Kütüphanesi'ne
ait yazma eserlerden 457 adedi Fatih Kütüphanesi'ne, 444 adet
yazma eser de Ayasofya Kütüphanesi'ne taşındı. Bu kitaplar ve
defterleri 1950-1960 yılları arasında Süleymaniye Kütüphanesi'ne
verilerek bir elde toplatıldı. Ne yazık ki Tıbbiye Okulu'nun
kuruluşunun onuncu yılında okul yeniden yandı ve kurtarılabilen
kitaplardan pek azı bugün İstanbul Üniversitesi Tıp Tarihi Enstitüsünde
korunmaktadır.
Batılı Anlamda Kütüphaneye
Doğru:
Galatasaray Sultani'sinde batılı
anlamda Fransızca Eğitim yapılması ilk kez 1868-1871 yılları
arası Sultan Abdülaziz dönemine rastlar. III. Napolyon'un davetlisi
olarak Fransa'ya giden Sultan Abdülaziz dönüşte tıpkı College de France
gibi eğitim-öğretim verecek bir okulun kurulması talimatını verdi.
Kurulan okulun müdürlüğüne Fransız Salve
getirildi. 11 Mayıs 1868 tarihli Takvim-i Vekayi'de yayınlanan
bir fermanla okula Sultani adı verildi. III. Napolyon bunun
üzerine okula zengin bir kütüphane bağışladı.
Okul 22 Şubat 1907'de tekrar yandı.
III. Napolyon'un bağışladığı kütüphane de bu yangında kül oldu.
1909 yılında okul bugünkü binasında öğretime başladı. Bu dönemde
okul müdürü Tevfik Fikret'ti.
Tevfik Fikret Kütüphanesi:
Müze, Kütüphane, Jimnastikhane,
Konferans Salonu Tevfik Fikret zamanında okula kazandırıldı. Tevfik Fikret bugünkü okul
kütüphanesini kurarken kendi sanatçı zevkine de büyük ölçüde
yer verdi. Asma katlı, bütün malzemesi ahşaptan duvar ve tavan
işlemeleri zarif işçilik taşıyan, camlı kitap dolaoları,kendi
eliyle işlediği çalışma masası ile bir Müze-Kütüphane kurdu.
Dolapların içindeki kitaplar çoğunlukla Arap Harfli Türkçe Edebiyat,
Tarih, Coğrafya ve biraz da Fransızca'dan çevrilmiş romanlardan
ibaretti. Fransız dilindeki eserler ise çoğunlukla ders kitapları
ve basımı eski tarihli Fransız Edebiyatı ile ilgili eserlerdir.
Tevfik Fikret'ten sonra da bu kütüphane
muhafaza edilmiş ve bugünlere kadar gelinmiştir.
1923'ten Sonra Kütüphane:
Okul kütüphanesi 1984 yılına kadar
normal bir okul kütüphanesi biçiminde çalışmakta iken Galatasaray
Eğitim Vakfı gerçekleştimek istediği pek çok tasarının arasına
kütüphaneyi de aldı ve yepyeni bir kütüphanenin meydana gelmesini
sağladı.
Yeni Kütüphanenin Özellikleri:
Kütüphanecilikte uluslararası bir
sistem olan Dewey Onlu Tasnif Sistemi ile çalışmaya başlayan
yeni kütüphane açık raf sistemiyle okuyucuya hizmet vermektedir.
Bunun yanında kütüphane hizmetlerinin devamlılık kazanması okul
için en büyük kazanç olmuştur. Öğrenciler günün
her saatinde kütüphaneden yararlanma olanağına sahiptir. Kütüphanede
genellikle güncelliği olan kitaplara yer verilmektedir. Yeni
kütüphane 78 kişilik okuma salonuna sahiptir. Ayrıca Haldun
Taner Kütüphanesi de araştırmacılar için kaynaklık yapmak üzere
düzenlenmiştir. Örneğin Batı Müziği ve Fransız Edebiyatı üzerine
araştırma yapacaklara Haldun Taner Kütüphanesi'nde çalışma ortamı
hazırdır.
Kütüphanenin Kitap Durumu:
Bugün Sedat Simavi Kütüphanesi
adı altında çalışmakta olan Galatasaray Lisesi Merkez Kütüphanesi'nde Ekim
2010 tarihi itibariyle 75778 adet kitap bulunmaktadır. En çok bağış yoluyla
zenginleşmeye devam eden kütüphane için son yıllarda satın alma
yoluyla güncelliği olan kitaplarda alınmaktadır.
Okuyucu Durumu:
1984 yılından bu yana okuyucu sayısı
giderek artış göstermektedir. Bu artışın önde gelen nedenleri:
Çok geniş ve zengin bir kaynakça
kolleksiyonu ve
Kütüphanenin gündüzlü geceli okuyucuya
açık bulundurulmasıdır.
Bilgisayar Çalışmaları:
Demirbaşa kayıtlı bütün kitapların
bilgisayar işlemleri bitirilmiştir. Ayrıca kolleksiyona yeni
katılan kitaplar, demirbaş kaydı yapılır yapılmaz bilgisayar ortamına kaydedilmektedir.
Öğrencilere ödünç verilen kitapların takibi, listelenmesi,
her türlü yazım işlemleri bilgisayar ortamında gerçekleştirilmektedir.
Kütüphane kolleksiyonuna internet ortamında erişilmekte, kitap tarama ve ayirtma yapılabilmektedir.
Kütüphane Çalışma Saatleri:
Türkiye'de bugün hiç bir okul kütüphanesi
gündüz ve gece okuyucuya açık değildir. Galatasaray kütüphanesi
bu geleneği kaldırarak yeni bir çalışma düzeni yerleştirmiştir.
Gündüz ve gece çalışma saatleri şöyledir:
Gündüz: 09:00 - 17:00
Gece: 17:00 - 22:00
|
